Nog een kunst uit Italië: wijn
Misschien bent u al in een van onze Oliéra winkels geweest en hebt u gemerkt dat wij een uitgebreide keuze hebben aan Italiaanse wijnen. De Italiaanse wijn is aan een comeback bezig in onze contreien. Maar wat maakt een Italiaanse wijn nu zo bijzonder? Welke druivensoorten worden er gebruikt? Wat staat er op het etiket en wat betekent het? Welke wijn past bij welk gerecht? Op deze en andere vragen zullen wij u hieronder trachten een antwoord te verschaffen.
Het laatste nieuws over Italiaanse wijnen
1. Introductie tot Italiaanse wijnen
1.1 Geschiedenis van de Italiaanse wijn
Italië behoort tot de de oudste wijnstreken van de wereld. De boeiende geschiedenis van de Italiaanse wijnbouw vindt zijn oorsprong ver voor onze jaartelling. In de buurt van Venetië heeft men versteende druivenpitjes opgegraven uit het Stenen Tijdperk en zo zijn er wel meer bewijzen, dat men hier al enkele duizenden jaren bezig is met wijn. Deze drank heeft ook altijd een grote invloed uitgeoefend op de bewoners van dit schiereiland. Italië en wijn zijn onlosmakelijk met elkaar verstengeld. De gunstige ligging van het land, het klimaat, de bodem en de talloze inheemse druivensoorten, maken van Italië een land dat uitstekend geschikt is voor wijn. De oude Grieken doopten het zuiden van Italië om tot Enotria, ofwel land van wijn. Zo is de Aglianico uit Campanië nog een verre nazaat van de Griekse wijnbouw. Zowel op sociale als religieuze gronden kreeg tijdens de Griekse hegemonie de wijncultuur in Italië steeds meer belang. Vooral in het zuiden en op Sicilië gold de verering van Dionysius, de Griekse god van de wijn, als inspiratiebron.
In het centrale deel van Italië waren de Etrusken buitengewoon actief en bekwaam in het maken van wijn. De Lambrusco zou hiervan een overblijfsel zijn. De Romeinen, tenslotte, brachten de wijnstokken via de havens van Ligurië verder Europa in.
Aan deze en andere mediterrane volkeren danken de Italianen hun diepgewortelde liefde voor alles wat met eten en wijn te maken heeft. In de klassieke oudheid werden al methoden ontwikkeld voor het maken en bewaren van wijn en voedsel. Maar vooral de versnippering van het land heeft ertoe bijgedragen dat de Italianen talloze bereidingswijzen kennen voor hun producten. Tot de eenwording in 1870 werd Italië altijd overheerst door verschillende mogendheden -Spanje, Oostenrijk, Frankrijk- en bestond het land uit diverse staten en vorstendommen.
Geen land ter wereld kent zoveel oorspronkelijke druivensoorten als Italië. Hoewel er de laatste jaren veel geexperimenteerd is met buitenlandse, vooral Franse soorten zoals de Cabernet Sauvignon, de Merlot, de Chardonnay en de Sauvignon, genieten de eigen inheemse varieteiten nu weer de voorkeur. Er worden talloze verschillende wijntypen gemaakt, van droge witte, stevige rode en lichtvoetige rosé's, tot zoete en rijke dessertwijnen, sprankelende spumanti en versterkte wijnen.
1.2 Diversiteit in geografie en klimaat, diversiteit in Italiaanse wijnen
Italië kent twintig wijnstreken, waarvan de grenzen min of meer overeenkomen met de twintig regio's waarin het land staatkundig is verdeeld.
De Grieken waren de eersten, die de natuurlijke begaafdheid van Italië als wijnland erkenden. Behalve de vlakke, vruchtbare alluviale insnijding van de rivier de Po, die zich uitstrekt van Turijn in het noordwesten via Milaan tot Veneti� in het noordoosten, hebben we te doen met een door hellingen en dalen geaccidenteerd terrein, ideaal dus voor wijngaarden. Aan de noordelijke grens dalen de Alpen geleidelijk af naar de Povlakte, kriskras voorzien van door mensen aangelegde terrassen op de hoogste gedeelten en tapijtvormig versierd met golvende wijngaarden aan de voet van de heuvels. De ruggengraat van Italië wordt gevormd door de Apennijnen, die in de buurt van Genua in het noordwesten opduiken en dan in de buurt van Bologna naar het zuiden uitwijken tot in de punt van het laarsvormige schiereiland. Met uitzondering van enkele hoge toppen met eeuwige sneeuw is ook dit gebergte overal bedekt met wijngaarden. Povere gronden geven een goede wijn, zegt men en wat dat betreft is Italië rijk voorzien. De grond van de Povlakte is vruchtbaar en dus teelt men daar voornamelijk rijst en mais. De rest van de grond is eerder arm en dus zeer geschikt voor de wijnstok. Van noordwest tot zuid: graniet, plekken klei- en kalkgrond in Trentino, kleischisten en grind in het midden, vulkanische gronden in het zuiden en op Sicilië.
Een algemene misvatting is dat Italië een eeuwig zonnig en warm land is. Dit is niet waar! Er zijn verschillende klimaattypen. Een continentaal klimaat in het noorden reikt zuidelijk tot aan Toscane en levert strenge winters, hete zomers, veel regen en veel ruw hagel- weer; een tussenklimaat in Midden-Italië kent koude winters en hete zomers; in het zuiden en op de eilanden heerst het Middellandse Zeeklimaat met zachte winters en hete, droge zomers en deze droogte vormt daar vaak de moeilijkheid. Heuvels en dalen vormen een verdere indeling in microklimaten en deze bepalen mede de kwaliteiten van de daar gemaakte wijnen.
Zowel topografisch, klimatologisch en grondkundig beschikt Italië dus over een zo grote verscheidenheid, die goed in de geproduceerde wijnen tot uitdrukking komt. Geen enkel ander land ter wereld kan dit evenaren.
1.3 Grootste productie van wijnen
Jarenlang is Italië, samen met Frankrijk, 's werelds grootste wijnleverancier geweest. En nog steeds produceert het land een flinke hoeveelheid wijn. Maar met de komst van nieuwe concurrenten van buiten de Europese Unie, de zogeheten Nieuwe Wijnlanden, legt Italië het zwaartepunt op de productie van kwaliteitswijnen ten koste van de relatief eenvoudige wijnen. Terwijl in de Nieuwe Wijnlanden het wijngaardareaal nog steeds groeit, en grote bedrijven behoorlijke marktaandelen op wereldniveau opslokken, kan Italië zich paradoxaal genoeg alleen dan staande houden, wanneer zij delen van haar wijngaarden rooit. Dat is in de laatste decennia zonder terughoudendheid gebeurd: het aantal hectares wijngaard is drastisch gedaald en in lijn daarmee de hoeveelheid geproduceerde wijn van relatief lage kwaliteit. In 1999 lijkt Frankrijk dan ook definitief de eerste plaats van 's werelds grootste wijnleverancier overgenomen te hebben.
1.4 Authenticiteit van de Italiaanse wijnen
Italië heeft authenticiteit altijd hoog in het vaandel gehad, en richt zich nu, meer dan ooit, op de productie van kwaliteitswijnen van de eigen unieke druivensoorten. Hoe kan het ook anders, in een land waar de wijnen traditioneel de begeleiders zijn van de eigen regionale keuken en waar aspecten als traditie, oorspronkelijkheid en authenticiteit niet uit de samenleving zijn weg te denken?
2. Wijnbouw in Italië
3. Italiaanse wijnclassificatie
4. De Italiaanse wijnregio's
5. Italiaanse druivensoorten
6. Gerechten en bijpassende wijnen
7. Italiaanse wijntermen
EXTRA: Speciaal: Italiaanse wijnen en wildgerechten
